Normal
şartlarda vajinanın mükemmel savunma mekanizması ve uretradan mesaneye
geçişi zorlaştıran kapak mekanizması sayesinde bakterilerin genital
bölgede ve idrar yollarında enfeksiyon yapması engellenir.
Her
ay gerçekleşen adet kanaması içerdiği proteinler nedeniyle bakterilerin
çoğalması için çok uygun bir ortam oluşturur ve bu nedenle kadınlarda
enfeksiyonlar en sık adet döneminde ortaya çıkar.
Genital hijyen
kuralları hakkında bilgi sahibi olmanız hem genital sistem hem de idrar
yolu enfeksiyonlarından korunmanız açısından son derece önemlidir.
Vajinanın dostu: Laktobasiller
Vajinanın
diğer organlara göre en önemli farklılıklarından biri bölgenin zararlı
bakterilere karşı savunmasında bizzat bakterilerin görev almasıdır.
Laktobasil adı verilen ve asit ortamda üreme özelliği olan bakteriler
vajinanın içinde enfeksiyon yapabilecek diğer bakterilerin çoğalmasına
engel olurlar. Bu amaca yönelik olarak vajina duvarında yer alan
hücreler içerisinde östrojen hormonu sayesinde depolanan glikojen
(glikojen glikoz adlı şekerin depo şeklidir) önce şekere sonra laktik
asit adı verilen bir asit maddeye dönüşür. Bu asit madde vajinanın asit
ortamının devamını ve laktobasillerin çoğalmasını sağlar.
Herhangi
bir nedenle laktobasiller azaldığında (enfeksiyon yapıcı bakterilerin
vajinayı işgal etmesi ve laktobasillere üstün gelmesi) vajinanın asit
ortamı bozulur ve vajinada enfeksiyon kolaylaşır.
Herhangi
bir nedenle vajinanın asit ortamı azaldığında (vajinaya uygun olmayan
kimyasal maddelerin girmesi, östrojen üretiminin azalması nedeniyle
glikojen depolarının azalması) laktobasiller azalır ve vajinada
enfeksiyon kolaylaşır.
Genital
hijyeni korumaya yönelik önerilerin bir çoğu vajinada laktobasil-asit
ortam ikilisinin korunmasına yöneliktir. Genital hijyen kurallarını
ezberlemek yerine bu ikiliyi aklınıza getirirseniz genital hijyen
olgusunu çözmeniz kolaylaşacaktır.
1. Doktorunuz aksini önermedikçe vajinanın içini yıkamaya yönelik üretilen hijyen ürünlerini kullanmamalısınız.
Vajina
kendini sürekli yenileyen bir organdır. Bu nedenle vajinanın içine bu
maddelerin sokularak "temizlik" yapılmaya çalışılması anlamsızdır ve
vajinanın laktobasil/asit ortamının zarar görmesine neden olabilir. Bu
ürünlerle dış genital bölgenizi temizlemenizde bir sakınca yoktur.
Genital
bölgenin gereğinden fazla yıkanarak hijyen sağlanmaya çalışılması
vajinanın laktobasil/asit ortamının zarar görmesine katkıda
bulunabilir.
2.
Tuvalet sonrası temizlikte temizliğin önden arkaya (vajinadan anüse
doğru yapılması) çok önemlidir. Temizliği anüsten vajinaya doğru
yaptığınızda dışkıdaki kalınbağırsak bakterileri vajinaya ve buradan da
idrar borusu yoluyla mesaneye bulaşabilir.
3.
Genital bölgenin kuru kalması önemlidir. Mantar ve diğer bakterilerin
nemli ve sıcak ortamlarda daha kolay üremesi nedeniyle genital bölgenin
kuru kalması önemlidir. İç çamaşırınızı günlük değiştirmek, naylon
yerine pamuklu iç çamaşırları tercih etmek, dar pantolon, çorap ve iç
çamaşırı kullanmamakla bunu sağlayabilirsiniz.
4.
İlişki sonrasında ve diğer tüm zamanlarda idrar yapma ihtiyacı ortaya
çıktığında ertelenmemelidir. İdrar ihtiyacı ertelendiğinde mesanedeki
bakteriler enfeksiyon yapmak için "zaman" bulurlar. Halbuki idrar
yapılması bakterilerin idrarla birlikte vücuttan atılmasını sağlar.
5.
Tam hazır olunmadan (yeterli kayganlık oluşmadan) ilişkiye
başlanmamalıdır. Bu önlem mekanik tahrişe meydan vermemek açısından çok
önemlidir. Gerekirse doktor önerisine göre kayganlaştırıcı ilaçlar
kullanabilirsiniz.
6. Adet kanaması döneminde dikkat edilmesi gerekenler:
Adet
kanaması döneminde olan kadına iş yaşamında, sosyal aktivitelerinde
hareket serbestliği sağlaması, denize girebilme imkanı vermesi için
üretilen Vajinal tamponların kullanımında dikkat edilmesi gereken en
önemli nokta tamponun sık aralıklarla yenisiyle değiştirilmesinin ihmal
edilmemesidir. Vajinal tamponu yerleştirdiğiniz andan itibaren kanla
temas sonrasında bakteriler hızla çoğalmaya başlar.
Vajinal
tamponlar uygun kullanıldıklarında vajinanın doğal ortamını bozmazlar.
Ancak uzun süre vajina içinde kaldığında bu tamponlar vajinit sorununun
gelişimi bir yana, hayatı tehdit eden enfeksiyonlara bile neden
olabilirler.
Adet
kanaması döneminde cinsel ilişkiyi yasaklamak için yeterli tıbbi neden
olmamakla beraber, kendinizi bu dönemde yeterince rahat
hissetmiyorsanız eşinize bu durumu iletmeli ve kanamalı dönemlerde
ilişkiyi ertelemelisiniz.
Üst
genital sistemi enfeksiyonlarının en sık adet kanaması döneminde
gerçekleştiği düşünüldüğünden bu açıdan risk altında olan kadınlar
(daha önceden geçirilmiş enfeksiyon, çok eşli yaşam veya eşin çok eşli
yaşam sürmesi gibi) bu dönemde ilişkide bulunmaktan kaçınmalıdırlar.
7.
Cinsel yolla bulaşan hastalıklar (CYBH) açısından risk altında olan
biriyle cinsel ilişkiye girdiğinizde eşinizin prezervatif kullanmasını
istemek sizin en doğal hakkınızdır. Bunu sağlayamayacağınızı
düşündüğünüzde kadın prezervatifinden faydalanabilirsiniz .
Unutmayın: Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar (CYBH) erkekten kadına daha kolay bulaşırlar.
8. Genital temizlikte dikkat edilmesi gerekenler:
Ağda
ve jilet genital kılların giderilmesinde oldukça etkilidir. Lakin bu
iki yöntem kıl köklerinin enfeksiyonunu kolaylaştırır ve genital
bölgenin daha kolay tahriş olmasına neden olur. Genital bölge için
geliştirilmiş aletlerden faydalanmak veya makas kullanmak özellikle
genital bölgeleri enfeksiyona ve tahrişe duyarlı kadınlarda daha iyi
bir seçenek olabilir.
9. Tuvalette alınması gereken önlemler:
Klozet
kapağının üzerine serilen tek kullanımlık kağıtlar ülkemizde de giderek
yaygınlaşmakta ve hatta büyük marketlerde bu kağıtlar herkesin cebinde
taşıması için uygun bir şekilde paketlenmiş olarak satılmaktadır. Bu
kağıtları mutlaka kullanmalısınız.
Tuvaletlerde
diğer bir sorun da tuvaletin içindeki kirli suyun sıçrayarak genital
bölgeye değmesidir. Bunu önlemek için kirli suyun üzerini tuvalet
kağıdıyla kaplayabilirsiniz. Bunu yapmak mümkün olmadığında dezenfektan
madde içeren "mavi su verici tabletlerden" faydalanabilirsiniz.
10.
Her kadın düzenli olarak jinekolojik muayeneden geçmeli ve belirti ve
bulgulara duyarlı olmalıdır. Kadınlar hiçbir sorunları olmasa dahi
yıllık jinekolojik muayene için başvurmalıdırlar. Bu, belirti vermeyen
veya geç belirti veren hastalıkların tanı ve tedavisi açısından çok
önemlidir.
Dr.Kağan Kocatepe